प्रत्येक महिन्याच्या सुरुवातीला बजेट बनवणे आता पूर्वीसारखे सोपे राहिलेले नाही. मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी घर चालवण्याचा खर्च सातत्याने वाढत आहे. स्वयंपाकघराचा खर्च असो, मुलांचे शिक्षण असो किंवा दैनंदिन येण्या-जाण्याचा खर्च असो, जवळपास प्रत्येक आघाडीवर खिशावरचा ताण वाढला आहे. अलिकडच्या काही महिन्यांत खाद्यपदार्थ आणि इंधनाच्या किमती वाढल्याने सर्वसामान्य कुटुंबांची चिंता वाढली आहे. किरकोळ महागाई वाढण्यामागे अन्न आणि इंधनाचा खर्च हेही प्रमुख कारण मानले जात आहे.
किचन बजेटवर सर्वाधिक परिणाम होतो
भाजीपाला, फळे आणि दैनंदिन खाद्यपदार्थांच्या किमती वाढल्याने त्याचा थेट परिणाम घराच्या बजेटवर होत आहे. पूर्वी जो माल ठराविक रकमेवर मिळायचा, आता त्यांच्यासाठी जास्त खर्च करावा लागतो. उष्णता, पुरवठ्यात व्यत्यय आणि वाहतूक खर्च वाढल्याने अन्नधान्य महागाई वाढली आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत मासिक रेशन बजेटमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे, तर उत्पन्नात मात्र त्याच प्रमाणात वाढ झाली नसल्याचे अनेक कुटुंबांचे म्हणणे आहे.
HDFC नंतर आता या बँकांनीही व्याजदर वाढवले आहेत, आता तुम्हाला कर्जावर जास्त EMI भरावा लागेल.
इंधन महाग असेल तर सर्वच महाग
पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढल्याचा परिणाम फक्त वाहन चालवण्यापुरता मर्यादित नाही. महागड्या वाहतुकीमुळे भाजीपाला, दूध, किराणा व इतर जीवनावश्यक वस्तूंचे दरही वाढतात. यामुळेच इंधनातील प्रत्येक वाढीमुळे सर्वसामान्यांच्या खर्चावर अनेक पातळ्यांवर परिणाम होतो. ऊर्जेच्या किमतींवर दबाव कायम राहिल्यास येत्या काही महिन्यांत महागाई आणखी वाढू शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
शाळेची फी आणि मुलांचा खर्चही वाढला
मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी शिक्षणाला नेहमीच प्राधान्य दिले गेले आहे, परंतु आता हा खर्चही सातत्याने वाढत आहे. शाळेची फी, पुस्तके, गणवेश, कोचिंग आणि वाहतूक यासारख्या गरजा कुटुंबाच्या मासिक बजेटचा एक मोठा भाग खातात. अशा परिस्थितीत, ज्या कुटुंबांकडे गृहकर्ज, कार कर्ज किंवा इतर ईएमआय आहेत त्यांच्यासाठी आर्थिक दबाव आणखी वाढतो.
बचतीवर परिणाम
वाढत्या खर्चाचा सर्वात मोठा तोटा म्हणजे लोकांची बचत कमी होत आहे. अनेक कुटुंबांना दैनंदिन खर्च भागवण्यासाठी गुंतवणूक किंवा बचत योजनांमधील योगदान कमी करावे लागत आहे. अशा परिस्थितीत, कुटुंबांनी त्यांच्या खर्चाची गणना केली पाहिजे आणि अनावश्यक खर्चांवर नियंत्रण ठेवले पाहिजे.
पुढे काय दिलासा मिळेल?
कच्च्या तेलाच्या किमती चढ्या राहिल्यास आणि अन्नधान्याचा पुरवठा दबावाखाली राहिल्यास, घरगुती बजेटवरील भार आणखी वाढू शकतो. उत्पन्न आणि खर्चाचा समतोल राखणे हे सध्या मध्यमवर्गासमोरील सर्वात मोठे आव्हान आहे. स्वयंपाकघरापासून ते शाळा आणि वाहतुकीपर्यंत जवळपास प्रत्येक जीवनावश्यक खर्च वाढला आहे.