तेलाच्या किमती: इराणवर अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यांदरम्यान जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती 10 टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. रविवारी आशियाई बाजार उघडल्यानंतर कच्च्या तेलाच्या किमतीत 10 टक्क्यांनी जोरदार वाढ दिसून आली.
सोमवारी सुरुवातीच्या व्यवहारात ब्रेंट क्रूड आणि निमेक्स लाइट स्वीट क्रूड या दोन्हीच्या किमतीत मोठी वाढ झाली. एका क्षणी, ब्रेंटने 12 टक्क्यांहून अधिक उडी मारून सुमारे $82 प्रति बॅरलवर पोहोचले, जे शुक्रवारी प्रति बॅरल $ 73 च्या बंद किंमतीपेक्षा जास्त आहे. मात्र, नंतर दोघांमध्ये काहीशी नरमाई आली.
भाव अचानक वाढले
सोमवारी सकाळपर्यंत आशियाई बाजारात कच्च्या तेलाचा भाव जवळपास 9 टक्क्यांच्या वाढीसह $79.30 वर व्यवहार करत होता. या कालावधीत, यूएस क्रूड जवळजवळ $ 8 किंवा 12 टक्क्यांनी वाढून प्रति बॅरल $ 75 वर पोहोचला, तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट जवळजवळ 8 टक्क्यांनी वाढून $ 72 वर पोहोचला.
या वर्षी आधीच कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ होताना दिसत आहे. जानेवारीपासून आंतरराष्ट्रीय बेंचमार्क किंमती सुमारे 20 टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. त्यातच पुन्हा तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ चिंताजनक आहे. किमती आणखी वाढल्यास ऊर्जेची किंमत आणखी वाढू शकते, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. मात्र, हे इराणच्या सूडबुद्धीवर आणि पुरवठा मार्गावरील अडथळ्यांवर अवलंबून असेल.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबद्दल चिंता
विशेष चिंतेचा विषय म्हणजे होर्मुझची सामुद्रधुनी, जो पर्शियन गल्फच्या मुखाशी असलेला एक अरुंद मार्ग आहे. पर्शियन खाडीला ओमानच्या आखात किंवा अरबी समुद्राला जोडणारा हा एकमेव सागरी मार्ग आहे. त्याच्या उत्तरेला इराण आणि दक्षिणेला ओमान आणि संयुक्त अरब अमिराती आहेत.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला पर्शियन गल्फचे प्रवेशद्वार देखील म्हटले जाते कारण या अरुंद मार्गाने सौदी अरेबिया, कुवेत, कतार, इराक सारखे जगातील प्रमुख उत्पादक देश त्यांचे तेल बाहेर पाठवतात. दररोज सुमारे 15 दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल या मार्गावरून जाते, जे जगातील पुरवठ्यापैकी एक पंचमांश आहे.
भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेचा मोठा भाग या मार्गाने आयात करतो. इराण आणि इस्रायल यांच्यातील युद्धामुळे हा मार्ग बंद होण्याची भीती आहे. अशा परिस्थितीत माल पाठवण्याचा वेग कमी होऊ शकतो किंवा पूर्णपणे थांबू शकतो. यामुळे निर्यातीवर बंदी येऊ शकते आणि जगभरात कच्चे तेल आणि पेट्रोलच्या किमती वाढू शकतात.
भारतात पेट्रोल आणि डिझेलचे दर वाढतील का?
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की ब्रेंट क्रूडमध्ये प्रत्येक 1 डॉलरची वाढ म्हणजे पेट्रोलवर 0.55 प्रति लिटर दाब आणि किरकोळ स्तरावर डिझेलवर 0.52 प्रति लिटर दाब. अशा स्थितीत आशियाई बाजारातील या 10 टक्के वाढीमुळे भारतातही पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढण्याची दाट शक्यता आहे. यामुळे पेंट, ल्युब्रिकंट्स, टायर आणि एव्हिएशनशी संबंधित कंपन्यांच्या खर्चातही वाढ होईल, ज्यामुळे त्यांचा नफा कमी होईल. मात्र, या आव्हानाचा सामना करण्यासाठी सरकार उत्पादन शुल्कात कपात किंवा तेल कंपन्यांचे मार्जिन कमी करण्यासारखी पावले उचलू शकते.
हे देखील वाचा:
