“दलाई लामांच्या नवीन पुस्तकात दिलासा दिला आहे की त्यांचा उत्तराधिकारी ‘मुक्त जगात’ जन्माला येईल, त्यांच्या पुनर्जन्मावर नियंत्रण ठेवण्याच्या चीनच्या दाव्याला आव्हान देत.”
दलाई लामा त्यांच्या नवीन पुस्तकात सांगतात की त्यांचा उत्तराधिकारी चीनच्या बाहेर जन्माला येईल, ज्यामुळे अध्यात्मिक स्वायत्ततेला बळकटी मिळेल आणि तिबेटी स्वातंत्र्य चळवळीला अधिक मजबूत आधार मिळेल.
नवी दिल्ली —
बीजिंगसोबत तणाव वाढवणारे एक नाट्यमय पाऊल उचलत, दलाई लामांनी त्यांच्या नवीन पुस्तकात जाहीर केले आहे की त्यांचा पुनर्जन्म चीनच्या बाहेर होईल. तिबेटी बौद्ध धर्मगुरूंनी हे विधान त्यांच्या मंगळवारी प्रकाशित झालेल्या “व्हॉइस फॉर द व्हॉइसलेस” या पुस्तकात केले आहे. ही पहिलीच वेळ आहे की त्यांनी सार्वजनिकरित्या जाहीर केले आहे की त्यांचा पुनर्जन्म “मुक्त जगात” होईल.
८९ वर्षीय दलाई लामा तिबेटी संघर्षाचे प्रतीक राहिले आहेत. रॉयटर्सने पुनरावलोकन केलेल्या त्यांच्या पुस्तकात त्यांनी लिहिले आहे की दलाई लामा वंश परंपरेचा सातत्य टिकवणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून करुणेचे मूर्तरूप असण्याचा, तिबेटी बौद्ध धर्माचे नेतृत्व करण्याचा आणि तिबेटी जनतेच्या आकांक्षा व्यक्त करण्याचा पारंपरिक उद्देश पुढे नेला जाऊ शकेल. ते नमूद करतात की जगभरातील तिबेटी लोकांनी त्यांच्या वंश परंपरेचे भविष्य सुनिश्चित करण्याची विनंती करत याचिका पाठवल्या आहेत.
“पुनर्जन्म घेणाऱ्याची भूमिका म्हणजे मागील कार्य पुढे नेणे. त्यामुळे पुढचा दलाई लामा मुक्त जगात जन्म घेईल,” असे ते सांगतात आणि बीजिंगपासून अध्यात्मिक स्वायत्ततेची मागणी करतात.
१४वे दलाई लामा, तेनझिन ग्यात्सो, १९५९ मध्ये चीनच्या तिबेटवरील वर्चस्वाविरोधातील अपयशी उठावानंतर भारतात पळाले. अनेक दशकांपासून बीजिंगने हा दावा केला आहे की दलाई लामांच्या वारसाची निवड करण्याचा हक्क फक्त त्यांच्याकडेच आहे — हा दावा दलाई लामा आणि त्यांच्या समर्थकांनी नेहमीच फेटाळला आहे. दलाई लामांनी इशारा दिला आहे की चीनच्या समर्थनाने नेमलेला कोणताही उत्तराधिकारी तिबेटी लोकांकडून स्वीकारला जाणार नाही.
पुस्तकावरील प्रश्नांवर प्रतिक्रिया देताना चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्याने दलाई लामांना “राजकीय निर्वासित जो धर्माच्या नावाखाली चीनविरोधी फुटीरतावादी कारवायांमध्ये गुंतलेला आहे,” असे संबोधले. त्यांनी चीनची पारंपरिक भूमिका पुनरावृत्त केली की तिबेट हा चीनचा अविभाज्य भाग आहे.
दलाई लामांच्या अलीकडील विधानांनंतर चीनने त्यांच्यावर तिबेट आणि तैवानवरील चीनच्या सार्वभौमत्वाला मान्यता देण्यासाठी दबाव टाकणे सुरू ठेवले आहे — हा दावा भारतातील धर्मशाळा येथे असलेल्या निर्वासित तिबेटी संसदेकडून वारंवार फेटाळला गेला आहे.
नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते दलाई लामा यांच्या प्रकृतीबद्दल त्यांच्या समर्थकांनी विशेष लक्ष दिले आहे, विशेषतः गेल्या वर्षी त्यांच्या गुडघ्यावर शस्त्रक्रिया झाल्यानंतर. त्यांनी अलीकडेच रॉयटर्सला सांगितले की ते कदाचित ११० वर्षांपर्यंत जगतील. त्यांच्या पुस्तकात ते कबूल करतात की त्यांच्या मातृभूमीत परत जाण्याची शक्यता आता “फारच कमी” आहे, पण तिबेटी कारणाच्या टिकावावर त्यांचा विश्वास कायम आहे.
“तिबेटींना त्यांच्या स्वतःच्या देशाचे स्वामी होण्याचा हक्क आहे आणि तो त्यांच्याकडून कायमस्वरूपी हिरावून घेतला जाऊ शकत नाही,” असे ते नमूद करतात. “इतिहासाकडून मिळणारा एक निश्चित धडा म्हणजे: जर लोकांना कायम असमाधानी ठेवले तर तुम्ही स्थिर समाज निर्माण करू शकत नाही.”
“व्हॉइस फॉर द व्हॉइसलेस” हे पुस्तक अमेरिकेत विल्यम मोरो, ब्रिटनमध्ये हार्पर नॉनफिक्शन आणि भारतासह इतरत्र हार्पर कॉलिन्सकडून प्रकाशित होत आहे.
जुलै महिन्यात ९० व्या वाढदिवसाच्या उंबरठ्यावर असताना, दलाई लामांनी त्यांच्या उत्तराधिकारीविषयी अधिक माहिती उघड करण्याचे वचन दिले आहे , ज्यामुळे तिबेटी कारणाचे भवितव्य अनेक शतकांसाठी निश्चित होऊ शकते.