इराण शिपिंग नियम: अमेरिका आणि इराण यांच्यातील करारानंतर, जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक असलेली होर्मुझ सामुद्रधुनी व्यावसायिक जहाजांसाठी पुन्हा खुली करण्यात आली आहे. मात्र यासोबतच इराणने आता येथून जाणाऱ्या सर्व जहाजांसाठी नव्या अटी घातल्या आहेत. या नियमामुळे जागतिक तेल आणि वायू पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो.
नव्या नियमांनुसार आता कोणत्याही देशाच्या जहाजाला सागरी मार्गावरून जाण्यासाठी पूर्व नोंदणी, सरकारी परवानगी आणि मजबूत विमा आवश्यक आहे. त्याशिवाय या मार्गावरून कोणतेही जहाज जाऊ शकत नाही. या नियमाचा मुख्य उद्देश सुरक्षा आणि पाळत ठेवणे हे आहे.
दोन नवीन अटी काय आहेत?
- ही संपूर्ण व्यवस्था हाताळण्यासाठी इराणने ‘पर्शियन गल्फ स्ट्रेट अथॉरिटी’ (PGSA) नावाची एक नवीन संस्था तयार केली आहे, जी सर्व जहाजांच्या प्रवेश आणि परवानगीवर नियंत्रण ठेवेल.
- आता जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत प्रवेश करण्यापूर्वी 48 तास आधी त्यांची पारगमन विनंती सबमिट करावी लागेल.
याशिवाय, सर्व जहाजांना कोणत्याही प्रकारच्या अपघाताला बळी पडू नये म्हणून केवळ नियुक्त सुरक्षित कॉरिडॉरमधूनच जाणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
पुरवठा साखळीवर परिणाम होण्याची भीती
जगातील सुमारे 20% तेल आणि द्रवीभूत नैसर्गिक वायू (LNG) होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जातो, त्यामुळे येथील कोणत्याही बदलाचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय शिपिंग कंपन्या आणि जागतिक व्यापारावर होतो.
जर एखाद्या जहाजाने हे नियम, अटी किंवा ठरलेला मार्ग मोडला तर नुकसानीची संपूर्ण जबाबदारी केवळ जहाजाचे मालक आणि ऑपरेटर यांची असेल, असे इराणने स्पष्ट केले आहे. जर हे नवीन नियम लागू केले गेले तर त्याचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय तेल आणि वायूच्या किमतींवर होऊ शकतो.