सुक्या मेव्याच्या दरात वाढ पश्चिम आशियामध्ये सुरू असलेल्या संघर्षाचा परिणाम आता दिल्लीतील स्वयंपाकघर आणि व्यवसाय या दोन्हींवर दिसून येत आहे. देशाच्या राजधानीत सुक्या मेव्याच्या दरात 20 ते 50 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. पुरवठा खंडित झाल्याने बाजारात अनिश्चितता वाढली असून, त्याचा थेट परिणाम ग्राहकांच्या खिशावर होत असल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
आशियातील सर्वात मोठी मसाले आणि सुक्या मेव्याची घाऊक बाजारपेठ मानल्या जाणाऱ्या जुन्या दिल्लीतील चांदनी चौकात असलेल्या खारी बाओलीला याचा सर्वाधिक फटका बसल्याचे दिसत आहे. खारी बाओली मार्केट असोसिएशनचे अध्यक्ष राजीव भाटिया म्हणाले,
“सुक्या मेव्याच्या किमती 20 ते 50 टक्क्यांनी वाढल्या आहेत कारण संघर्षामुळे पुरवठ्यात मोठा तुटवडा निर्माण झाला आहे. काजू वगळता बहुतांश सुका मेवा पश्चिम आशियातून आयात केला जातो आणि त्यांचा पुरवठा जवळपास थांबला आहे. ईद जवळ आल्याने खजुरांची मागणी वाढली आहे, पण साठा मर्यादित आहे.”
घाऊक बाजारात अनिश्चितता
खारी बाओलीतील व्यापारी सध्या जुना साठा घेऊन व्यवसाय चालवत आहेत. आणखी एक घाऊक विक्रेते ओमेश जैन म्हणाले, “आम्ही मर्यादित साठा करून काम करत आहोत. बदाम, अंजीर, पाइन नट्स, खजूर आणि अनेक औषधी वनस्पतींचा पुरवठा पूर्णपणे थांबला आहे.” अशीच स्थिती राहिल्यास येत्या आठवड्यात भाव आणखी वाढू शकतात, असा इशारा त्यांनी दिला.
व्यावसायिकांच्या मते, भारतातील बहुतांश ड्रायफ्रूट आणि मसाल्यांचा व्यापार दुबईतून चालतो. सध्या सुरू असलेल्या संघर्षामुळे या संक्रमण वाहिनीत झालेल्या व्यत्ययामुळे चांदणी चौक, खारी बाओली, भगीरथ पॅलेस, काश्मिरी गेट आणि सदर बाजार या प्रमुख व्यावसायिक केंद्रांमध्ये अनिश्चितता वाढली आहे.
5000 कोटींचा व्यवसाय धोक्यात
चेंबर ऑफ ट्रेड अँड इंडस्ट्री (CTI) चे अध्यक्ष ब्रिजेश गोयल यांनी असा इशारा दिला आहे की जर संघर्ष लांबला तर दिल्लीतील सुमारे 5000 कोटी रुपयांच्या व्यापार आणि औद्योगिक क्रियाकलापांवर परिणाम होऊ शकतो. इराणमधून आयात केलेले पिस्ता, मनुका, मनुका, अंजीर, खजूर आणि ममरा बदाम यांच्या किमती ३० ते ४० टक्क्यांनी वाढल्याचं त्यांनी सांगितलं.
औषधांवरही परिणाम होतो
संकटाचा प्रभाव फक्त खाण्यापिण्यापुरता मर्यादित नाही. सीटीआयचे वरिष्ठ उपाध्यक्ष दीपक गर्ग यांनी सांगितले की, रसायने, प्लास्टिक आणि ॲल्युमिनियम यांसारख्या अत्यावश्यक कच्च्या मालाच्या किमतीत झपाट्याने वाढ झाल्याने फार्मा क्षेत्रावरही दबाव आहे. त्यांनी सांगितले की, अलिकडच्या काळात सामान्य औषधांच्या कच्च्या मालाच्या किमती मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत.
“पॅरासिटामॉलच्या किमतीत सुमारे ४७ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे, तर डायक्लोफेनाक, डायक्लोफेनाक पोटॅशियम, अमोक्सिसिलिन ट्रायहायड्रेट आणि सिप्रोफ्लोक्सासिनच्या किमतीतही मोठी वाढ झाली आहे.”
स्ट्रीट फूड व्यवसायावर संकट
सीटीआयच्या म्हणण्यानुसार, दिल्लीमध्ये सुमारे 50 हजार स्ट्रीट फूड विक्रेते काम करतात आणि सध्याच्या पुरवठ्याच्या संकटामुळे त्यापैकी 20 ते 30 टक्के बंद होण्याचा धोका आहे.
जर पश्चिम आशियातील तणाव लवकर कमी झाला नाही, तर त्याचा परिणाम केवळ सुक्या मेव्याच्या आणि औषधांच्या किमतीवरच नाही तर संपूर्ण व्यवसाय व्यवस्थेवर आणि राजधानीच्या दैनंदिन जीवनावर होऊ शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. सध्या बाजारातील वाढत्या किमती आणि कमी होत असलेला पुरवठा यामुळे आंतरराष्ट्रीय संकटाचा फटका आता सर्वसामान्य ग्राहकांपर्यंत खोलवर पोहोचल्याचे दिसून येत आहे.
